Blue Nights 2019

Ο κινηματογράφος στην Ελλάδα ήρθε, όπως και στον υπόλοιπο Ευρωπαϊκό κόσμο, το 1896. Το καλοκαίρι του 1900 άρχισαν οι πρώτες συστηματικές προβολές στα καφενεία της πλατείας Συντάγματος. Κι αυτή είναι μόνο η αρχή του θερινού σινεμά στην Ελλάδα. Η δεκαετία του 1960 είναι η χρυσή εποχή του θερινού σινεμά, ενώ το 1970 οι θερινοί κινηματογράφοι στην Αθήνα αριθμούν πάνω από 500. Το κοινό επιλέγει αυτούς τους κινηματογράφους ακόμα και σήμερα, καθιστώντας το φαινόμενο του συγκεκριμένου χώρου προβολής ως το μοναδικό ίσως, σε παγκόσμια κλίμακα. Επίσης στα μέσα της δεκαετίας του 1970 βλέπουμε στην Ελλάδα και τα πρώτα δείγματα της video art ή βιντεοτέχνης μιας σύγχρονης μορφή εικαστικών τεχνών με βάση την κινούμενη εικόνα και τον ήχο. Καλλιτέχνες σήμερα συνδυάζουν την κινηματογραφική εικόνα με την εικαστική γλώσσα εισάγοντας νέες ιδέες και πρακτικές και εμπλουτίζοντας ευρύτερα τις πρακτικές των καλών τεχνών.

Με βάση την παράδοση αυτή η ετήσια εκθεσιακή σειρά Blue Nights σε επιμέλεια του ιστορικού της τέχνης Σωτήρη Μπαχτσετζή εγκαινιάζει την προβολή έργων video art. Το καλοκαίρι 2019 προβάλλονται στους εξωτερικούς χώρους του Minos Beach art hotel έργα σημαντικών Ελλήνων καλλιτεχνών:

Αλέξανδρος Κακλαμάνος – Alexandros Kaklamanos: Full Circle, 2013

Στο έργο Full Circle ο Αλέξανδρος Κακλαμάνος δημιουργεί ένα ομοίωμα αρχαιοελληνικού κούρου χρησιμοποιώντας άργυλο με το οποίο καλύπτει το σώμα του. Ο επιβλητικός κούρος ορθώνεται ακίνητος κοιτώντας το πέλαγος στην παραλία Πεζούλες στο Κάτω Κουφονήσι, ένα νησί των Κυκλάδων που εγκαταλείφθηκε από τους μόνιμους κατοίκους του στα τέλη της δεκαετίας του 1960. Η εικόνα ενδύεται φράσεις από Το βλέμμα του Οδυσσέα, ελληνική ταινία του 1995, σε σκηνοθεσία Θόδωρου Αγγελόπουλου. Στην ταινία αυτή ένας Έλληνας σκηνοθέτης γυρίζει από την εξορία και αρχίζει ένα ταξίδι στα Βαλκάνια, αναζητώντας τρεις χαμένες μπομπίνες φιλμ των πρωτοπόρων Ελλήνων κινηματογραφιστών που έφεραν τον κινηματογράφο στα Βαλκάνια στις αρχές του 20ού αιώνα. Στην ταινία όσο και στο βίντεο του Κακλαμάνου ακούγεται υποβλητικά η παρακάτω φράση «Ξέρεις κάτι; Η Ελλάδα πεθαίνει. Πεθαίνουμε σα λαός. Κάναμε τον κύκλο μας, δεν ξέρω πόσες χιλιάδες χρόνια, ανάμεσα σε σπασμένες πέτρες και αγάλματα. Και πεθαίνουμε….»

James Lane: Ονειρομαντείο, 2019

Σύμφωνα με όσα υποστηρίζουν οι μελετητές, ονειρομαντεία είναι η προφητεία του μέλλοντος η οποία έχει άμεση σχέση με την ερμηνεία των ονείρων. Ονομάζεται επίσης ονειροκριτική ή ονειρομαντική. Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι τα όνειρα προμηνύουν το μέλλον. Γι’ αυτό και υπήρχε μια ειδική κατηγορία από ιερομάντεις για την εξήγηση τους. Χρησιμοποίησαν τα όνειρα επίσης και για θεραπευτικούς σκοπούς. Κατά τη διάρκεια της Εγκοιμήσεως σε ιερούς χώρους, όπως στο Ασκληπιείο στην Επίδαυρο ο ασθενής δεχόταν ένα αποκαλυπτικό όνειρο το οποίο του έδειχνε και τον τρόπο θεραπείας που έπρεπε να ακολουθήσει. Ένα από τα πλέον σημαντικά ήταν το Ονειρομαντείο του Ταινάρου στο νοτιότερο άκρο της ηπειρωτικής Ελλάδας στην Πελοπόννησο στο οποίο είχε οικοδομηθεί ο ναός του Ασφάλειου Ποσειδώνα (μετέπειτα το παρεκκλήσιο του Ασώματου). Στον χώρο αυτό διαδραματίζεται το έργο Ονειρομαντείο του James Lane που δείχνει τον καλλιτέχνη να περιηγείται τους χώρους αυτού του σήμερα ξεχασμένου ιερού τόπου. Το έργο αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης σειράς έργων αναζήτησης των ονειρομαντείων της αρχαιότητας (ένα είδος road movie) εκ μέρους του καλλιτέχνη.

Θεόδωρος Ζαφειρόπουλος – Theodoros Zafeiropoulos: Η Αγία Θέα / The Holy View, 2013

Στο έργο Η Αγία Θέα του Θεόδωρου Ζαφειρόπουλου εμφανίζεται το εσωτερικό ενός παρεκκλησίου που βρίσκεται στην νήσο Μερόπη εντός του όρμου της Καρδαμύλης στον Μεσσηνιακό Κόλπο. Με διάφορα σχεδιαστικά εργαλεία ο καλλιτέχνης αποτυπώνει και απομονώνει τις πλευρές, το δάπεδο, το τέμπλο την οροφή του ναίσκου και μέσω video animation το κτίριο εμφανίζεται να αποσυναρμολογείται σταδιακά. Καθώς το οικοδόμημα αποδομείται, εμφανίζεται σιγά σιγά ένα από τα πιο εντυπωσιακά φυσικά φαινόμενα παγκοσμίως, η θέα που ρίχνει στο χάραμα η κορυφή του Ταυγέτου στην θάλασσα, το σχήμα απόλυτης πυραμίδας. Η αγέρωχη μα και ολομόναχη κορυφή του βουνού αντικατοπτρίζει τον εαυτό της ως το πλέον συμβολικό γεωμετρικό στερεό που μελέτησε και κατασκεύασε η ανθρωπότητα, την πυραμίδα, ενώ το θεϊκό, το φυσικό, το μαθηματικό, το μεταφυσικό φτιάχνουν την μεγάλη θέα. Ο ήχος του έργου είναι φτιαγμένος από τον Κώστα Μόσχο και συντέθηκε από αποσπάσματα μιας δοξολογίας άτυπου εσπερινού που τέλεσε ο καλλιτέχνης στο σημείο αυτό.

Για την προβολή των έργων έχει στοιχεία του πολιτισμού μας, καθώς τα έργα προβάλλονται σε ανοιχτό χώρο, ανακαλώντας μνήμες από την μακρόχρονη παράδοση των θερινών κινηματογράφων, ενός τόσο δημοφιλούς τρόπου ψυχαγωγίας στη χώρα μας. Το περιεχόμενο τους όμως, ξεπερνά το τοπικό στοιχείο και τα καθιστά πρεσβευτές πανανθρώπινων ζητημάτων, διαχρονικών όσο και σύγχρονων. Στα έργα αυτά όπου το προσωπικό και βιωματικό στοιχείο εμπλέκονται με την αναζήτηση μιας αρχέγονης και παγκόσμιας πολιτιστικής ταυτότητας ο χώρος εμφανίζεται πάντα ενδεδυμένος με πολλαπλές ιστορικές και πολιτιστικές παρακαταθήκες. Ο χώρος σ’ αυτά τα ακριτικά σημεία της Ελλάδας γίνεται φορέας μνήμης, ενώ η ίδια η ιερότητα του τοπίου μοιάζει να είναι αυτό το στοιχείο που συγκρατεί όλες αυτές τις ιστορικές ταυτότητες των θρησκειών, των πολιτισμών, των ανθρώπων.

Τα έργα παρουσιάζονται στο πλαίσιο της σειράς εκθέσεων Blue Nights σε διοργάνωση του Ιδρύματος Γ. & Α. Μαμιδάκη και σε επιμέλεια του ιστορικού της τέχνης Σωτήρη Μπαχτσετζή.

 

Επιμέλεια έκθεσης: Σωτήρης Μπαχτσετζής

Τόπος: Minos Beach art hotel, Άγιος Νικόλαος, Κρήτη

Διάρκεια:  13.7.2019 – 04.11.2019

Γενική Επιμέλεια Καταλόγου: Σωτήρης Μπαχτσετζής

Συμμετέχοντες Καλλιτέχνες & Έργα:

Αλέξανδρος Κακλαμάνος – Alexandros Kaklamanos: Full Circle, 2013

James Lane: Ονειρομαντείο, 2019

Θεόδωρος Ζαφειρόπουλος – Theodoros Zafeiropoulos: Η Αγία Θέα / The Holy View, 2013